| หน้าหลัก | คลังความรู้ | ศูนย์ศิลปวัฒนธรรม | วีดิทัศน์ | รายงาน| ข้อมูลศิลปวัฒนธรรม
 รายการศิลปวัฒนธรรม

บุหงาซีเร๊ะ (พานบายศรี)




ลิงค์วิดีทัศน์ : -
บุหงาซีเร๊ะ หมายถึง บายศรีประดิษฐ์แบบชาวไทยมุสลิมลักษณะหนึ่ง โดยการนำดอกไม้สด ใบพลูมาประดิษฐ์ในลักษณะต่างๆ ให้สวยงามหลายรูปแบบ ตั้งแต่แบบดั้งเดิมจนถึงแบบสมัยใหม่ บุหงา แปลตามภาษามลายู คือ "ดอกไม้" ซีเร๊ะ แปลตามภาษามลายู คือ "พลู" พานบายศรี บุหงาซีเร๊ะ หรือพานบายศรี เป็นการจัดพานบายศรีที่ใช้ร่วมในประเพณีสำคัญชาวไทยมุสลิมส่วนใหญ่ เช่น งานแต่งงาน พิธีขลิบหนังหุ้มปลายอวัยวะเพศชาย (เข้าสุหนัต) พิธีสู่ขอ พิธีรับขวัญเด็ก พิธีการจัดงานมหกรรมต่างๆหรือขบวนแห่ ตามประเพณีของชาวไทยมุสลิม มักจะใช้บายศรีบุหงาซีเระมาประกอบพิธีการเหล่านี้ เพื่อให้เกิดความเป็นสิริมงคลของเจ้าภาพ ความสำคัญของพานบายศรี (บุหงาซีเระ) ใช้ในโอกาสต่างๆ ดังนี้ ๑. บุหงาซีเระ ๓ ชั้น ใช้ในโอกาสพิธีการที่ไม่สำคัญมาก เช่น พิธีเข้าสุหนัต พิธีแต่งงาน พิธีสู่ขอ พิธีขึ้นเปลรับขวัญเด็ก พิธีที่ต้องใช้ถือเดินร่วมในขบวนแห่ต่างๆ ๒. บุหงาซีเระ ๕ ชั้น ใช้ในพิธีที่ต้องตั้งอยู่กับที่ เช่น บนขบวนรถแห่ เพราะมีขนาดใหญ่ ตั้งประดับขบวนรถ ใช้ต้อนรับแขกบ้านแขกเมือง ใช้ในงานพิธีการต่างๆ เพื่อเป็นเกียรติเช่น มหกรรมกินปลากะพง อำเภอยะหริ่ง จังหวัดปัตตานี ๓. บุหงาซีเระ ๗ ชั้น ใช้ในพิธีที่จัดยิ่งใหญ่งานมหกรรมต่างๆ เช่น ประเพณีแห่นก ๔. บุหงาซีเระ ๙ ชั้น จัดทำขึ้นเพื่อเทิดพระเกียรติพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว และสมเด็จพระนางเจ้าฯ พระบรมราชินีนาถ การประกอบบุหงาซีเระ เริ่มจากการนำโครงไม้ไผ่มาตั้งบนขอบพานด้านใน โดยทำเป็นรูปกากบาท แล้วมัดด้วยลวดตรึงติดกับตัวพาน ชั้นที่ ๑ (นับจากพาน) ให้นำวงกลมที่ทำด้วยกระดาษมาสวมลงที่โครงไม้ไผ่ติดกับตัวพาน จากนั้นจึงนำใบพลูประมาณ ๓-๕ ใบ เรียงสอดระหว่างช่องไม้ไผ่โดยรอบให้แน่น โดยให้ใบพลูตั้งยืนประมาณ ๔๕ องศา แล้วนำใบมะยมที่เด็ดเป็นใบๆ มาสอดไว้ด้านใน ระหว่างโครงไม้กับกระดาษทุกชั้น (ใบมะยมที่ใส่ด้านในโครงไม้ไผ่เพื่อให้ใบพลูมีความเย็น ไม่เหี่ยวง่าย และทำให้ใบพลูทรงตัวได้ดี) ชั้นที่ ๒ วางขอบกระดาษวงกลมบนใบพลู ขั้นตอนต่อไปทำเหมือนชั้นที่ ๑ และชั้นต่อๆ ไป จะสลับระหว่างขอบกระดาษวงกลมกับใบพลู ใบพลูตั้งลดหลั่นตามจำนวนชั้นที่วางเรียงลดหลั่นกัน จะทำกี่ชั้นก็เหมือนกัน แล้วนำต้นกล้วยใส่ลงด้านบนของปากกระบอกไม้ไผ่ โดยให้ยอดของต้นกล้วยที่มีใบอยู่เหนือปากกระบอกไม้ไผ่ (ฐานต้นกล้วย จะวางอยู่บนพานพอดี) จากนั้นตกแต่งด้วยดอกไม้หรือมาลัย อุบะ ทัดหู ให้สวยงาม บุหงาซีเระนิยมทำเป็นเลขคี่ คือ ๓ ชั้น ๕ ชั้น ๗ ชั้น หรือ ๙ ชั้น ความสวยงามของบุหงาซีเระขึ้นอยู่กับสิ่งต่อไปนี้ การซ้อนใบพลู เรียงซ้อนให้ได้ระเบียบสวยงาม ปลายใบพลูเท่าๆ กัน ชั้นแรกใบพลูแต่ละใบใช้ขนาดใหญ่ และชั้นต่อไป ใช้ใบพลูขนาดกลาง เล็ก และเล็กที่สุด ตามลำดับ การวางใบพลูให้จัดปลายตั้งยืนประมาณ ๔๕ องศา ระหว่างกลีบ ให้จัดซ้อนกันตามลำดับให้แน่น ๒. สีสันของใบพลูต้องมีสีเขียวอมเหลืองนวล ๓. กระดาษแต่ละชั้นต้องให้ขอบชั้นสมดุลกัน โดยให้วงของกระดาษจากใหญ่ไปเล็กสุด และระหว่างชั้น ใช้มาลัยหรือดอกไม้ ตกแต่งให้สวยงาม ๔. ต้นกล้วยต้องมียอดและมีใบเล็กประมาณ ๓-๔ ใบในลำต้นเดียวกัน ขอขอบคุณองค์ความรู้จากเอกสารโสตทัศนจดหมายเหตุ เรื่อง : บุหงาซีเร๊ะ (พานบายศรี) หอจดหมายเหตุแห่งชาติเฉลิมพระเกียรติฯ ยะลา เอกสารอ้างอิง : ศิวพร สกุณาท่าวงศ์. การจัดการองค์ความรู้ภูมิปัญญาท้องถิ่นด้านบายศรี สี่ภูมิภาค. วิทยานิพนธ์ปริญญาวิทยาศาสตรมหาบัณฑิต สาขาวิชาการพัฒนาภูมิสังคมอย่างยั่งยืน สำนักงานบัณฑิตศึกษา มหาวิทยาลัยแม่โจ้, 2551 มูลนิธิโครงการสารานุกรมไทยสำหรับเยาวชนฯ.(ม.ป.ป.). บายศรีภาคใต้. สืบค้นเมื่อวันที่ 20 สิงหาคม 2564 เรียบเรียงและกราฟิกโดย : นางสาวมัชมาน มนตรี นักจดหมายเหตุชำนาญการ นางสาวอาอีซ๊ะห์ การีอูมา นักจดหมายเหตุ

ดาวน์โหลดเอกสาร : pdf


ที่มา : มูลนิธิโครงการสารานุกรมไทยสำหรับเยาวชนฯและหอจดหมายเหตุแห่งชาติเฉลิมพระเกียรติฯ ยะลา

  รายการศิลปวัฒนธรรม
ข้อมูลประจำจังหวัด
สถานที่สำคัญ
บุคคลสำคัญ
ความเชื่อ
ภูมิปัญญาชาวบ้าน
ของดีประจำท้องถิ่น
ศิลปะและหัถกรรม
อาหารพื้นบ้าน
พืชและสมุนไพรพื้นบ้าน
ภาษาท้องถิ่น
พิธีกรรมและความเชื่อ
การแต่งกาย
ศิลปการแสดง
การละเล่นพื้นบ้าน
ข้อมูลผลงานดีเด่น เกียรติภูมิ รางวัล
ข้อมูลผลงานดีเด่น เกียรติภูมิ รางวัล ของมหาวิทยาลัยราชภัฏยะลา
วรรณกรรมท้องถิ่น
สถานที่สำคัญทางศาสนา
ศิลปินพื้นบ้าน
ความต้องการของชุมชนด้านศิลปวัฒนธรรม
จำนวนผู้เข้าชมเว็บไซต์
Copy right . ศูนย์ศิลปวัฒนธรรม มหาวิทยาลัยราชภัฏยะลา โทร. 073-299699 ต่อ 33000